Tölfræði IIISkilaverkefni 4: Þáttagreining

Gættu þess að byggja verkefnið á þessari lýsingu og réttri gagnaskrá. Verkefni breytast milli ára. Við getum ekki tekið gild verkefni byggð á gömlum verkefnislýsingum eða gögnum fyrri ára.

Deffenbacher, Oetting og Lynch (1994) þróuðu mælitæki til að meta ökureiði, Deffenbacher driving anger scale (DAS). Mælitækið samanstendur af 33 atriðum. Þáttagreining á atriðum kvarðans í stöðlunarúrtaki leiddi í ljós sex undirliggjandi þætti:

  1. Ruddalegar bendingar (hostile gestures)
  2. Brot á umferðarlögum (illegal driving)
  3. Nærvera lögreglu (police presence)
  4. Hægfara akstur annarra (slow driving)
  5. Ókurteisi annarra (discourtesy)
  6. Hindrun í umferð (traffic obstruction)

Stysti mögulegi kvarði var myndaður án þess að áreiðanleiki væri skertur til einfaldari og fljótlegri fyrirlagnar og úrvinnslu. Spurningar úr öllum sex undirþáttum voru notaðar til að halda breytileika spurninganna (Deffenbacher, o.fl., 1994). Styttri útgáfan samanstendur af 14 atriðum, tveimur til þremur spurningum úr hverjum undirflokkanna sex.

Mikill stuðningur er fyrir notkun DAS til að spá fyrir um reiði gagnvart öðrum ökumönnum, óþolinmæði í umferð, árásargjarna og áhættusama ökuhegðun og umferðarlagabrot (Dahlen, o.fl., 2005).

Fimm punkta mælistika er notuð til að meta hverja spurningu, það er, hversu mikla reiði tilteknir atburðir vekja. Hún tekur gildin einn til fimm, þar sem einn stendur fyrir enga reiði, tveir fyrir litla reiði, þrír fyrir nokkra reiði, fjórir fyrir mikla reiði og fimm fyrir mjög mikla reiði.

Styttri útgáfa DAS var þýdd og staðfærð og nemendur í sálfræði við Háskóla Íslands fengnir til að svara spurningalistanum. Úrtakið var 75 manns og var hlutfall kvenna 80% en hlutfall karla 20%. Meðalaldur þátttakenda var 24,3 ára og staðalfrávik 2,4. Þátttaka nemenda var hluti af námskeiðinu Próffræði sem kennt er í sálfræðiskor.

Skil og tímamörk

Skiladagur verkefnisins er mánudagur 30. nóvember nk. kl. 10:30. Skila skal verkefninu í pósthólf í þjónustuborðinu í Gimli. Gættu að því að það eru tvö þjónustuborð, þetta þjónustuborð er í Gimli nálægt skrifstofu sálfræðideildar. Þú finnur bréfalúgu í hnéhæð vinstra megin við glervegginn og undir upplýsingaskjáum.

Notaðu sérstaka forsíðu sem aðgangur er að í Uglu til að tryggja að rétt kennsl séu borin á verkefnið á þjónustuborðinu og það berist þannig til skila.

Stuðningur

Nemendur geta varpað fram spurningum tengdum verkefninu og svarað öðrum nemendum á umræðuþræði á heimasvæði námskeiðsins í Uglu eða í stoðtíma föstudaginn 27. nóvember.

Á umræðuþráðinn má setja spurningar og svör sem tengjast úrlausn á skilaverkefninu. Steinunn Anna, stoðkennari, mun fylgjast með umræðum og koma inn í þær ef þurfa þykir.

Vinsamlega vandaðu til fyrirsagna á fyrirspurnum. Vel valin fyrirsögn vekur athygli bæði okkar og samnemenda og eykur því líkur á vönduðu svari. Við getum ekki lofað svörum við fyrirspurnum með fyrirsögnina Re: Skilaverkefni 4 eða álíka.

Við áskiljum okkur ritstjórnarvald sem felst m.a. í því að fjarlægja innlegg sem við teljum óviðeigandi eða sem tengjast ekki beint úrlausn verkefnisins að okkar mati. Vinsamlega sýndu þessu menntaða einveldi fullan skilning.

Verkefnið

Gerðu vandaða og nákvæma skýrslu sem tekur á öllum eftirfarandi spurningum og viðfangsefnum. Byrjaðu á því að sækja SPSS gagnaskrána og vista hana á harða diskinn hjá þér. Gagnaskráin inniheldur ofangreinda fyrirlögn á styttri útgáfu DAS-listans.

Mest mega tveir nemendur vera um hvert skilaverkefni. Athugaðu: Þú mátt aðeins vinna skilaverkefni tvisvar með sama nemanda.

Verkefnið þarf að vera á APA-formi, þ.e. með Inngangi, Aðferð, Niðurstöðum og Umræðu. Allar töflur, myndir og tilvísanir til þeirra að vera á APA-formi.

Spurningar

Gættu þess í allri úrvinnslu og skilum verkefnisins að fylgja og skýra frá þeim þrepum sem lýst hefur verið í fyrirlestrum. Miðaðu við að verkefnið taki meðal annars til eftirfarandi atriða.

  1. Skoðaðu gögnin vandlega áður en þú hefst handa. Þú þarft að geta rökstutt að gögnin henti til þáttagreiningar með hliðsjón af yfirferð í tíma, umfjöllun Klines og greinargerð Andy Field.
  2. Taktu afstöðu til þess hve marga þætti væri rétt að draga. Rökstyddu val þitt með, eftir atvikum, fræðilegum rökum eða reynslurökum (empirically).
  3. Framkvæmdu þáttagreiningu, rökstyddu val þitt á aðferð við útdrátt þátta og snúning þáttalausnar með tilvísun til og eftir nákvæma skoðun annarra möguleika.
  4. Túlkaðu niðurstöðuna nákvæmlega.
  5. Gerðu grein fyrir hvort einhver fylgni sé á milli þáttanna og túlkaðu hana ef einhver er.
  6. Búðu til undirpróf á grunni þáttagreiningarinnar og sýndu meðaltöl, staðalfrávik og innbyrðis fylgni fyrir undirprófin. Eru niðurstöðurnar í samræmi við niðurstöður þáttagreiningar?
  7. Eru niðurstöðurnar í samræmi við þá þætti sem hafa komið í ljós þegar lengri útgáfa kvarðans er notuð? Ef ekki hverjar eru þá mögulegar ástæður þess?

Athugaðu að stundum kemur fyrir að SPSS ræður ekki við að draga þætti eða snúa þáttum. Í slíku tilviki ættirðu að leyfa forritinu að nota a.m.k. 100 endurtekningar (iterations) í extraction eða rotation valglugganum (eða báðum). Ef ekki fæst lausn þrátt fyrir þessi úrræði, er rétt að líta svo á að lausn sé ekki möguleg. Ef lausn er ekki mögulegt, er þér heimilt að líta svo á þetta hafi verið röng lausn. T.d. ef þú reynir að draga og snúa fimm þáttum, máttu líta svo á að rétt lausn sé með einum til fjórum þáttum eða sex eða fleiri þáttum, fimm þátta lausn sé röng!

Heimildir

Dahlen, E.R., Martin, R.C., Ragan, K. og Kuhlma, M.M. (2005). Driving anger, sensation seeking, impulsiveness, and boredom proneness in the prediction of unsafe driving. Accident Analysis and Prevention, 37, 341–348.

Deffenbacher, J.L., Oetting, E.R. og Lynch, R.S. (1994). Development of a Driving Anger Scale. Psychological Reports, 74, 83–91.